Inkoop-Tomtomisering

Vroeger, voor zover drie jaar geleden al vroeger is, zaten we met het grote Shell-stratenboek op schoot achter het stuur. Thuis hadden we de avond van tevoren al opgezocht waar we heen moesten en we hadden de beste route uitgestippeld. Nagedacht over het weer, de files die er onderweg zouden kunnen staan en hoe lang we er dan over zouden rijden. Puur uit eigenbelang. Niemand rijdt natuurlijk langer dan noodzakelijk. Maar wie doet dat nu nog steeds allemaal zelf? Iedereen heeft inmiddels toch zo’n ding? Een TomTom, die zorgt dat je zelf niet meer hoeft na te denken op de weg. Die zorgt dat je altijd op tijd komt. Alhoewel. Die er gelijkertijd de oorzaak van is dat je nooit meer op je route let (en dus steeds afhankelijker wordt). Het nadeel is ook dat je nooit kunt controleren of je wèrkelijk de snelste route hebt gehad en hoe betrouwbaar haar (het is altijd een vrouw) reisadviezen ècht zijn. Ik erger me kapot als ze een nieuwe weg nog niet kent of ze me bij een wegafsluiting door de barrière heen wil leiden. Desondanks vertouw ik zelf blind op haar, maar mijn vrouw trekt haar adviezen regelmatig in twijfel. Zal wel jaloezie zijn....

Je hebt er zelf geen last van natuurlijk. Maar je ziet het vast wel om je heen gebeuren. Van die inkopers met een gigantische plaat voor hun hoofd of, erger nog, inkopers die kicken op hun macht. Als je het (nog) herkent is het goed. Anders is het denk ik al te laat. Dan heeft de Tomtomisering ook bij jou toegeslagen. Je bent vastgeroest, bij voorbaat overtuigd van alleen je eigen gelijk en je zit klem in je eigen vertrouwde procedures.

Het valt mij op dat er nog al wat juristen zijn die last van Tomtomisering (inclusief àlle symptomen) hebben. Maar kun je ze dat eigenlijk wel kwalijk nemen? Ze hebben niet gestudeerd om in te kopen maar ze worden wel steeds meer op de inkoopstoel geplaatst. De situatie dwingt hen dus. Ze kunnen niet anders. En inkopers staan het toe. Dat is volgens mij dus de trieste oorzaak. Juristen moeten risico’s inschatten en daarover de inkopers adviseren.

Maar sommige tactische inkopers hebben zelf ook last van de verschijnselen van Tomtomisering. En echt niet alleen de oude rotten in het vak. Ze zijn zo overtuigd van het gelijk van hun eigen (universele) inkoopstrategie dat ze niet meer zien wat er in werkelijkheid gebeurt. Een goede inkoper gebruikt naast Kraljic ook zijn actuele marktkennis. Kent tenminste de 10 belangrijkste leveranciers (als die er al zijn) en weet hoe aantrekkelijk hij als potentiële nieuwe klant is. Hij weet hoe de kosten zijn opgebouwd, hoeveel marge er gemaakt wordt en wat de complementaire producten en diensten zijn. Maar bovenal kent hij, als geen ander, de functionele behoefte van zijn eigen organisatie. En alles wat hij doet is er uitsluitend op gericht om die behoefte te bevredigen (en dus niet z’n eigen ego). Hij is ontvankelijk voor toegevoegde waarde en hij respecteert de leveranciers. In ieder geval stelt hij zich, ongeacht z’n inkoopvolume, eerlijk en zeker niet arrogant tegen hen op.

Als je te veel vertrouwt op de inkoop-TomTom en je denkt dus zelf niet meer na, dan gaat het hopeloos fout. In sneltreinvaart verandert de markt, je eigen organisatie, de wetgeving en algemeen geaccepteerde inzichten. Zolang er geen up-date abonnement met actualiteitsgarantie voor de inkoop-TomTom in de handel is, moet je maar gewoon zelf blijven nadenken. Heel ouderwets eigenlijk.

Met dank aan Joep Schrijvers voor de term Tomtomisering, uit z’n boek “Het wilde vlees”.

Wim Nieland is Senior Consultant bij DPA Conink in Amsterdam